ردّ درخواست مجوز کار اتباع خارجی در ترکیه، متأسفانه امری شایع است و میتواند به پیامدهای حقوقی پیچیدهای منجر شود. تصمیم رد هم متقاضی و هم کارفرما را در موقعیت دشواری قرار میدهد. در این نوشتار، از دلایل اصلی رد آغاز کرده و سپس به راههای قانونی، نکات مهم و استراتژیهای عملی میپردازیم.
«رد مجوز کار» تصمیمی است که توسط وزارت کار و تأمین اجتماعی (مدیریت کل نیروی کار بینالمللی) اتخاذ میشود و به موجب آن، درخواست تبعهٔ خارجی برای اشتغال قانونی در ترکیه پذیرفته نمیشود.
این تصمیم میتواند بر پایهٔ کاستی مدارک، عدم انطباق با قانون یا عدم برآورده شدن معیارهای ارزیابی صادر شود.
تصمیم رد بهصورت رسمی به متقاضی ابلاغ میشود. از تاریخ ابلاغ، حق اعتراض اداری ایجاد میگردد؛ و اگر اعتراض رد شود، موضوع میتواند به دادگاه اداری (دعوی ابطال) ارجاع شود.
پس از رد، متقاضی از نظر قانونی حق کار در ترکیه را ندارد؛ با این حال، بسته به دلیل رد، امکان ارزیابی برای درخواست جدید وجود دارد.
رد مجوز کار در ترکیه عمدتاً بر اساس قانون نیروی کار بینالمللی شماره ۶۷۳۵ و آییننامهٔ اجرایی آن صورت میگیرد.
مادهٔ ۹ قانون، مهمترین جهات رد را برمیشمرد. در ادامه، رایجترین دلایل همراه با توضیح آمده است:
|
سبب / ماده |
توضیح |
یادداشت / نمونه وضعیت |
|
۹/الف – عدم انطباق با سیاست ملی نیروی کار |
ارزیابی میشود که درخواست با سیاست نیروی کار کشور همخوان نیست. |
برای مثال، در برخی بخشها محدودیت بهکارگیری اتباع خارجی وجود دارد. |
|
۹/ب – ارائهٔ اطلاعات/اسناد نادرست یا گمراهکننده |
ارائهٔ مدارک جعلی، نادقیق یا گمراهکننده. |
مدرک تحصیلی جعلی، سابقهٔ شغلی نادرست، معرفینامههای غیرواقعی و… |
|
۹/ج – ناکافی بودن توجیه بهکارگیری نیروی کار خارجی |
کارفرما نتوانسته نیاز به کارگر/کارمند خارجی را بهطور کافی توجیه کند. |
شغل میتواند توسط شهروند ترک انجام شود. |
|
۹/چ – مشاغل اختصاصیافته به شهروندان ترک |
برخی حرفهها صرفاً برای شهروندان ترک مجاز است. |
مثلاً برخی مناصب بخش دولتی و حرفههای دارای مجوز. |
|
۹/د – فقدان صلاحیتها/تخصص لازم |
متقاضی فاقد تحصیلات، گواهیها یا تجربهٔ مورد نیاز است. |
فقدان گواهی حرفهای، سابقهٔ ناکافی یا مدرک غیرقابلقبول. |
|
۹/ه – عدم رعایت معیارهای ارزیابی وزارتخانه |
کارفرما/متقاضی حداقلهای مالی یا اشتغال را احراز نکرده است. |
سرمایهٔ ناکافی، کمبود کارکنان ترک، مشکلات مالیاتی/بیمهٔ اجتماعی (SGK). |
|
۹/ف – وضعیت روادید/اخراج/ممنوعیت ورود |
متقاضی مشمول ممنوعیت ورود یا تصمیم اخراج است. |
موارد «اتباع غیرقابلپذیرش» طبق قانون شماره ۶۴۵۸. |
|
۹/گ – مخاطرات نظم عمومی، امنیت یا سلامت |
متقاضی برای نظم عمومی، امنیت یا سلامت خطر تلقی میشود. |
پیشینهٔ کیفری، ملاحظات امنیتی یا خطرات بهداشتی. |
|
۹/ی (Ğ) – نبود نظر موافق وزارت خارجه / کشور غیرِبهرسمیتشناخته |
تأیید دیپلماتیک موردنیاز اخذ نشده است. |
اتباع کشورهایی که با ترکیه روابط دیپلماتیک ندارند. |
|
۹/ح – عدم رعایت مهلتهای قانونی / تکمیل ناقص |
درخواست یا تکمیل مدارک خارج از مهلت انجام شده است. |
از دست رفتن مهلتها، فقدان پیوستهای ضروری. |
|
معیارهای اضافی (آییننامهٔ اجرایی) |
معافیتها یا معیارهای خاص برای برخی بخشها (IT، تحقیق و توسعه، آموزش و…). |
ممکن است از برخی حدود استاندارد معافیت جزئی اعمال شود. |
|
مشکلات منتسب به کارفرما |
سوابق مالیاتی/بیمهٔ اجتماعی، کمبود سرمایه، سابقهٔ عملیاتی منفی. |
در ارزیابی پرونده لحاظ میشود. |
نکته: در برخی صنایع (مانند IT، تحقیق و توسعه و آموزش) معافیتهایی از برخی معیارهای معمول مالی یا اشتغالی قابل اعمال است.
خطاهای عملی رایج که به رد میانجامد:
نتیجه: آمادهسازی دقیق پرونده و رعایت الزامات شکلی برای اجتناب از رد، حیاتی است.
با بهرهگیری درست و بهموقع از ابزارهای اداری و قضایی، میتوان شانس ابطال تصمیم رد را افزایش داد.
مهم: دادگاه صرفاً مشروعیت تصمیم را میسنجد نه مصلحت آن؛ یعنی اختیار اداری را با تشخیص خود جایگزین نمیکند.
حتی پس از صدور مجوز، ممکن است بعدها ابطال گردد؛ در این حالت، حق اشتغال از بین میرود و مجوز از نظر حقوقی بیاعتبار میشود.
دلایل رایج ابطال مجوز
به تصمیم ابطال نیز میتوان ظرف ۳۰ روز اعتراض کرد؛ و در صورت رد، دعوی اقامه نمود.
با قطعیت ابطال، مجوز فاقد اثر حقوقی میشود و تمامی حقوق مرتبط با آن از بین میرود.
گرچه رد مجوز کار مانع جدی بهنظر میرسد، اما اقدام بهموقع، استدلال حقوقی صحیح و پیگیری حرفهای میتواند به ابطال تصمیم منتهی شود.
تحلیل دقیق جهات رد، تقویت مستندات و طیّ منظم فرایندهای اداری و قضایی، کلید موفقیت است.
۱. رد مجوز کار به چه معناست؟
یعنی وزارت کار و تأمین اجتماعی به متقاضی خارجی اجازهٔ اشتغال قانونی در ترکیه را نداده است؛ بر پایهٔ جهات حقوقی و شکلی چون عدم انطباق یا نقص مدارک.
۲. چرا درخواست مجوز کار رد میشود؟
دلایل رایج:
۳. پس از رد، میتوان دوباره درخواست داد؟
بله. اگر رد ناشی از نواقص قابلاصلاح بوده، پس از رفع آنها میتوان مجدداً درخواست داد.
بااینحال، برای همان شغل/همان کارفرما ممکن است انتظار یکساله لازم باشد.
۴. چگونه به تصمیم رد اعتراض کنم؟
ظرف ۳۰ روز اعتراض کتبی به وزارتخانه ارائه میشود.
باید ایرادات حقوقی، مدارک تکمیلی و توجیه نیاز کارفرما به نیروی خارجی را بیاورید.
در صورت رد اعتراض، میتوان دعوی ابطال را در دادگاه اداری مطرح کرد.
۵. مهلت اقامهٔ دعوی چقدر است؟
ظرف ۶۰ روز از تاریخ رد یا رد ضمنی.
این مهلتها قاطع هستند و از دست دادن آنها حق اعتراض را زایل میکند.
۶. دعوی ابطال چگونه مطرح میشود؟
در دادگاه اداری صالح اقامه میشود.
در دادخواست، تاریخ ابلاغ، مبانی حقوقی و ادله ذکر شده و میتوان تعلیق اجرای تصمیم را نیز خواستار شد.
۷. رد ضمنی چیست؟
اگر وزارتخانه در مهلت مقرر به اعتراض پاسخی ندهد، رد ضمنی محقق شده و میتوان به دادگاه رجوع کرد.
۸. آیا پس از رد میتوان در ترکیه ماند؟
بله، اگر متقاضی دارای نوع دیگری از اقامت معتبر (مثلاً کوتاهمدت) باشد.
اگر وضعیت قانونی صرفاً بر مجوز کار استوار بوده، پس از رد، حق اقامت پایان مییابد.
۹. آیا رد بر کارفرما اثر دارد؟
بله. کارفرما باید برنامهٔ استخدامی خود را تعدیل کند.
ردهای مکرر برای یک شغل ممکن است بر ارزیابیهای بعدی اثر منفی بگذارد.
۱۰. در چه مواردی اخذ مجوز کار بسیار دشوار است؟
۱۱. آیا ضرورت دارد وکیل بگیرم؟
الزام قانونی ندارد، اما بهدلیل پیچیدگی فرایند و حساسیت مهلتها، اکیداً توصیه میشود.
وکیل متخصص در حقوق اتباع خارجی شانس موفقیت را بهطور محسوس افزایش میدهد.
۱۲. تفاوت بین «رد» و «ابطال» چیست؟
۱۳. آیا میتوان با کارفرمای جدید درخواست داد؟
بله؛ اما دلایل رد قبلی دوباره بررسی میشود.
اگر علت، کمبود صلاحیت بوده، باید پیش از درخواست مجدد برطرف گردد.
۱۴. آیا رد در سوابق SGK (تأمین اجتماعی) اثر دارد؟
خیر، رد منجر به ایجاد سابقهٔ فعال در SGK نمیشود.
ولی ردهای متعدد برای یک کارفرما میتواند بر اعتبار او نزد مرجع صادرکننده اثر منفی بگذارد.
۱۵. آیا میتوان تصمیم رد را برگرداند؟
بله.
اگر دادگاه تصمیم رد را ابطال کند، وزارتخانه ملزم به اجرای حکم است—اعم از صدور مجوز یا ارزیابی مجدد فوری.
۱۶. آیا میتوان درخواست تعلیق اجرای تصمیم رد را داد؟
بله؛ همزمان با طرح دعوی میتوان تعلیق اجرا را خواست.
در صورت پذیرش، آثار رد تا صدور رأی نهایی موقتاً متوقف میشود.
۱۷. چه قوانینی حاکم است؟
۱۸. اگر مهلت را از دست بدهم چه میشود؟
از دست دادن مهلت ۳۰روزهٔ اعتراض یا مهلت ۶۰روزهٔ دعوی حق اعتراض را ساقط میکند.
تنها راه، درخواست جدید خواهد بود.
۱۹. چگونه از علت رد آگاه شوم؟
باید علت در ابلاغیهٔ رد ذکر شود.
در صورت نیاز، میتوان طبق حق دسترسی به اطلاعات توضیح خواست یا در جریان دعوی به آن دست یافت.
۲۰. آیا رد بهطور خودکار به ممنوعیت ورود/اخراج میانجامد؟
خیر. رد مجوز کار بهخودیخود به اخراج منتهی نمیشود.
اما اقامت بدون وضعیت معتبر دیگر میتواند به مجازاتهای اداری بینجامد.
۲۱. آثار تصمیم رد چیست؟
۲۲. در برابر استدلال «این شغل را تبعهٔ ترک هم میتواند انجام دهد» چه کنم؟
ارائهٔ مدارک زیر مفید است:
۲۳. اگر دادگاه تصمیم رد را ابطال کند چه میشود؟
وزارتخانه موظف به اجرای حکم است: صدور مجوز یا ارزیابی دوبارهٔ سریع.
۲۴. این فرایند معمولاً چقدر طول میکشد؟
۲۵. آیا حضور وکیل واقعاً تفاوت ایجاد میکند؟
بله—بهطور قابلتوجه.
وکیل مجرب در حقوق مهاجرت و اتباع خارجی علل رد را تحلیل، اعتراض/دعوی را حرفهای تنظیم و مهلتها را دقیق مدیریت میکند—و این امر شانس موفقیت را بهمراتب افزایش میدهد.
